Wraz z rosnącą popularnością kamer samochodowych oraz innych urządzeń rejestrujących obraz coraz częściej dochodzi do utrwalania sytuacji drogowych, w tym również pojazdów poruszających się po drogach publicznych. Nagrania tego typu są następnie wykorzystywane nie tylko jako materiał dowodowy w przypadku zdarzeń drogowych, lecz także – coraz powszechniej – publikowane w mediach społecznościowych, nierzadko bez wiedzy i zgody osób, których dotyczą. Zjawisko to rodzi istotne pytania dotyczące dopuszczalności ujawniania takich materiałów oraz zakresu ochrony przewidzianej w przepisach o ochronie danych osobowych.
Jedną z najczęściej dyskutowanych kwestii jest to, czy numer rejestracyjny pojazdu – widoczny na zdjęciach i nagraniach – stanowi daną osobową w rozumieniu RODO. Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna, ponieważ w polskim porządku prawnym funkcjonują dwa odmienne i wzajemnie wykluczające się stanowiska: linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz interpretacja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
- Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podkreśla, że, upowszechnianie zdjęcia samochodu z widocznym numerem rejestracyjnym nie narusza zasad RODO ani dóbr osobistych. Nie ma bowiem też możliwości łatwego i bezkosztowego ustalenia właściciela pojazdu o określonych numerach rejestracyjnych. Numer rejestracyjny identyfikuje pojazd, a nie konkretną osobę. Na przestrzeni lat NSA wydał kilka uzasadnień orzeczeń w tym zakresie (sygn. sprawy III OSK 1522/21, sygn. akt III OSK 1466/21, sygn.: I OSK 2063/17, sygn. akt I OSK 2063/17, sygn. II SA/Kr 1339/16).
2. Stanowisko Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który podkreśla, że numer rejestracyjny samochodu wpisuje się w definicję danych osobowych według RODO. „Numery rejestracyjne, którymi właściciele dysponują przez cały czas posiadania pojazdu, mogą pozwolić na identyfikację konkretnych osób nie tylko odpowiednim organom, ale również osobom fizycznym np. sąsiadom, znajomym, współpracownikom – są oni w stanie powiązać numer rejestracyjny pojazdu z konkretną osobą. Ponadto inne osoby także mogą na podstawie numeru rejestracyjnego zidentyfikować właściciela pojazdu, składając odpowiednio uzasadniony wniosek do właściwych ewidencji. Numer rejestracyjny pojazdu może prowadzić do identyfikacji osoby. Numery rejestracyjne pojazdów to dane osobowe, takie jak IP komputerów czy numery PESEL – zbiorczo wskazane w definicji jako „numery identyfikacyjne” (Paulina Dawidczyk, Dyrektor Departamentu Skarg UODO).
Warto podkreślić, że stanowisko prezentowane przez UODO jest spójne z dominującą linią interpretacyjną w Europie. Większość organów ochrony danych uznaje zarówno numer rejestracyjny, jak i numer VIN za dane pozwalające na identyfikację osoby fizycznej.
Wybrane przykłady
Czeski Organ Nadzorczy Úřad pro ochranu osobních údajů rozpatrując skargi dotyczące publikacji zdjęć aut z niezamazanymi numerami rejestracyjnymi w mediach społecznościowych uznał, że numery rejestracyjne stanowią dane osobowe, ponieważ umożliwiają identyfikację właściciela pojazdu poprzez dostęp do Rejestru Pojazd oraz ,że naruszony został obowiązek informacyjny wobec osób, których dane zostały ujawnione. (Biuletyn UODO nr 03/01/24).
Kolejni nasi sąsiedzi – Niemcy od 2017r traktują numery rejestracyjne jak dane osobowe.
W 2021r Włoski organ nadzoru Garante Privacy również uznał, że numer rejestracyjny jest daną osobową. W jednej z decyzji dotyczącej zbieraniae numerów rejestracyjnych w parkomacie, uznał to jako przetwarzanie danych osobowych.
Francuski Commission Nationale de l’Informatique et des Libertés CNIL w jednym z opublikowanych materiałów wprost wskazał, że numer rejestracyjny to dana osobowa w rozumieniu przepisów RODO.
Toe samo stanowisko podziela brytyjskie Information Commissioner’s Office (ICO).
Przyjęcie założenia, że tablice rejestracyjne pojazdu nie stanowią danych osobowych, wiąże się obecnie z istotnym ryzykiem prawnym. Stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje w europejskiej praktyce odosobnione, a dominujące stanowisko organów nadzorczych – zarówno krajowych, jak i zagranicznych – skłania się ku traktowaniu numerów rejestracyjnych jako danych umożliwiających identyfikację osoby fizycznej.
Niewykluczone, że kontrowersyjna linia orzecznicza NSA ulegnie w przyszłości zmianie.
Mając na uwadze również to, że Prezes UODO posiada kompetencje do nakładania administracyjnych kar pieniężnych za działania naruszające przepisy o ochronie danych osobowych, zasadne jest podjęcie w organizacjach działań zmierzających do minimalizacji ryzyka. Dotyczy to w szczególności obszarów, w których przetwarzane są nagrania lub zdjęcia pojazdów – także w kontekście zarządzania flotą.
Również w życiu prywatnym warto zachować szczególną rozwagę w zakresie rejestrowania i publikowania materiałów zawierających tablice rejestracyjne osób trzecich, kierując się zasadą poszanowania prywatności i obowiązujących regulacji prawnych.
Autor
Agnieszka Bogumił-Jankowska Menadżer • Ekspert ds. komunikacji i rozwoju • Koordynator Relacji z Klientem
